Organisatieopstellingen

Organisatieopstellingen

Werkwijze organisatieopstelling

Een organisatieopstelling ofwel een in-company opstelling, vindt plaats binnen het bedrijf, of op een daarvoor geschikte externe locatie. Meestal beslaat de uitvoering één of twee dagdelen. Een teamdag, een brainstormdag of een 'heidesessie' kan ook een goed moment zijn voor een organisatieopstelling.


De opstelling zelf

Een organisatieopstelling is een dynamisch soort ‘tableau vivant’ met daarin opgesteld een aantal elementen of leden van een organisatie. We werken hiervoor met representanten. De opgestelde personen zijn dus niet de echte leden uit de organisatie.

De organisatieopstelling begint altijd met een voorgesprek; iemand van het bedrijf, bijvoorbeeld de directeur, brengt zijn of haar vraag of thema in en de begeleider probeert door het stellen van vragen een beeld te vormen van de situatie en het probleem.
Vaak wordt daarbij ook een organogram gemaakt van de gehele organisatie en haar geschiedenis.

Vervolgens bepalen de begeleider en de cliënt samen welke elementen van de organisatie opgesteld dienen te worden. Deze elementen zullen vertegenwoordigd worden door representanten; meestal mensen die speciaal voor dit doel zijn meegekomen en het bedrijf en de situatie niet kennen en waardoor zij volkomen blanco en onbevooroordeeld in de opstelling komen te staan.

De wijze waarop deze representanten staan opgesteld ten opzichte van elkaar en hoe ze in de ruimte staan geeft al heel veel informatie, maar het meest bijzondere is dat de representanten in staat blijken te zijn om lichamelijk en emotioneel heel zuiver te kunnen voelen wat zich afspeelt in de personen, groepen of abstracties die ze representeren. 


Voorbeeld

Er staan vier representanten opgesteld: iemand als representant voor de directeur, een representant voor een projectteam, een representant voor de manager van dat team en een representant voor een ontslagen manager.
In dit voorbeeld kan het dan zijn dat de manager totaal geen oog heeft voor zijn projectteam en dat zijn aandacht volledig gericht is op de ontslagen manager. En de ontslagen manager voelt zich boos en niet gezien. De directeur staat wat afzijdig en is niet bij machte om iets te doen.
Vaak heeft zo’n beeld alleen al een behoorlijke impact op de cliënt en op andere betrokkenen.

De begeleider kan nu aan de hand van zijn waarnemingen en de informatie die hij van de representanten en de cliënt krijgt onderzoeken wat er in de diepte speelt.
Hij kan aan de opstelling elementen toevoegen of er juist weghalen, posities van de representanten veranderen, ze bepaalde zinnen laten uitspreken etc.
Wanneer de cliënt zijn of haar vraag beantwoord ziet of een inzicht heeft gekregen in wat er nu te doen staat is de opstelling afgelopen.

Dan volgt er een nabespreking waarin eventuele onduidelijkheden misschien nog verhelderd kunnen worden en, indien nodig, kunnen de representanten nog extra informatie geven vanuit hun rol.

Wat zeggen de deelnemers

  • In-company Opstellingen

    Bij het Instituut voor Systemisch Werk had ik mijn eerste kennismaking met organisatieopstellingen. Als interim en verandermanager én als teamcoach heb ik al veel mogen zien en meemaken waar het team- en organisatiedynamiek betreft. Vanuit direct contact met de mensen die het aangaat. Nu dus een opstelling van een gezondheidsorganisatie waar de teamflow niet wil vlotten. Onvrede, terugblikken naar vroeger, wantrouwen, angst voor verandering.

    De opstelling bracht een onverwacht inzicht met zich mee over onderlinge relaties uit het verleden en de impact op het heden. Met intense emoties van de representanten, heel bijzonder.
    Het meest bijzondere is dat ik enkele weken later tijdens een voortgangsgesprek met de directie van de gezondheidsorganisatie, te horen kreeg dat het lekker loopt intern; er zijn mensen vertrokken, de flow is goed en de productiviteit is gestegen. Welke impact heeft de organisatie opstelling hierop gehad? Ik weet het niet maar intrigerend is het wel. Binnenkort een medewerkers tevredenheidsonderzoek... ik ben nu wel heel erg benieuwd!

    Ellis Brinkman MBA
    (LSPM Interim en Verandermanagement)

  • Door de organisatieopstelling bij het Instituut voor Systemisch Werk realiseerde ik mij dat ik niet in positie kon komen als directeur als er niet goed afscheid zou worden genomen van mijn voorganger, die door ziekte vrij abrupt was vertrokken.

    Weer terug op school heb ik haar daarna geëerd door in een hoek van het kantoor een soort van gedenkplek te maken. Ook heb ik mijn opdrachtgever en bestuurder gevraagd een goed afscheid te organiseren en een 'monument' voor haar, als oprichter van de school te laten maken.
    Toen wij haar afscheid hadden besproken, voelde ik mij vrij om het kantoor anders in te richten en te beginnen met een veranderplan en die te bespreken met de leerkrachten.

    De opstelling gaf zeer duidelijk en voelbaar weer dat niets in de school mijn werk in de weg stond, behalve het afscheid van mijn voorgangster.

    Ferdy Masselink
    (Directeur a.i. PCBO De Vuurvogel)

  • Met enige scepsis en met een prettige spanning ging ik naar de organisatieopstelling bij het Instituut voor Systemisch Werk.
    Tijdens de intake-fase heb ik summier en kernachtig iets verteld over de werksituatie waar ik niet goed raad mee wist. Hoe moest ik een en ander aanpakken?
    Tot mijn stomme verbazing werd een situatie uitgebeeld die totaal niet overeenkwam met de door mij ervaren feitelijkheid, maar toch de kern raakte waar het over ging. Een mooie abstractie die mij tot concreet handelen heeft weten te voeren. Ik ging zonder scepsis weg, met voldoening weg en een prettige spanning.

    Yvon Prince
    (Prince & Advies, versnellen en vertragen)